است بلكه ارادتمندان آن حضرت در دوره‌هاى بعد به جمع‌آورى و ترتيب ديوان منسوب به ايشان پرداخته‌اند . برخى صاحب‌نظران بر اين باورند كه بخشى از اشعار ديوان ، از شعراى ديگرى است كه تعدادى از آنها نيز على بن ابى طالب نام داشته‌اند و به همين سبب اشعار آنان در ديوان منسوب به حضرت امير عليه السّلام راه يافته است . از اين كسان نام پانزده تن را مىتوان شمار كرد كه چهار تن آنان از رجال و راويان حديث بوده‌اند 53 . كامل سلمان الجبورى در مقدمه خود بر تصحيح كتاب انوار العقول اين ادعا را رد مىكند و مىگويد من در خلال تحقيقم در اشعار حضرت على عليه السّلام ، حتى يك بيت نيز كه در زمرهء اين‌گونه اشعار باشد نيافتم 54 . همين محقق به چند بيت از اشعار ديوان اشاره كرده مىگويد كه اين ابيات را حضرت على عليه السلام در خطبه‌ها و رسائل خويش بدان تمثيل فرموده‌اند و بعدها به ايشان نسبت داده شده است 55 . همچنين بعضى عقيده دارند كه سيد شريف مرتضى ( ابو القاسم على بن الحسين متوفى 436 ) واضع اين ديوان است اما كامل سلمان الجبورى مىگويد دليل روشنى براى اين ادعا وجود ندارد 56 . بايد يادآورى نمود در يكى از نسخه‌هاى خطى ترجمه منظوم شوقى از ديوان منسوب ، در دو موضع به تصريح از سيد شريف مرتضى به عنوان مؤلف كتاب نام برده شده است 57 . ليكن بحث صحت و سقم انتساب اشعار ديوان به حضرت على عليه السلام ، نيازمند تحقيقى مفصل و بيرون از عهده اين رساله است . از اين ديوان گردآورىهاى بسيارى وجود دارد كه در تعداد و ترتيب ابيات با يكديگر اختلاف دارند . نخستين جامع اين ديوان عبد العزيز جلودى ( م 322 ) است كه مجموعهء وى كهن‌ترين ديوان شناخته‌شده به شمار مىرود 58 . دومين گردآورى توسط ابو الحسن على بن احمد بن محمد فنجگردى نيشابورى ( م 512 يا 513 ) انجام شده و « تاج الاشعار » يا « سلوة الشيعة » 59 نام دارد 60 . كامل‌ترين گردآورى توسط محمد بن حسين بن بيهقى كيدرى نيشابورى به نام « انوار العقول من اشعار وصى الرسول » انجام گرفته كه اشعار را به ترتيب الفبا و بر حسب حرف قافيه جمع‌آورى كرده و مأخذ بسيارى از اشعار را نيز ياد نموده است .